Blockchain

Blockchain (łańcuch bloków) to rozproszony rejestr danych, w którym informacje — najczęściej transakcje — zapisywane są w kolejnych blokach powiązanych ze sobą kryptograficznie. Każdy blok zawiera skrót (hash) bloku poprzedniego, przez co zmiana jakiegokolwiek historycznego zapisu unieważniłaby wszystkie kolejne bloki. W połączeniu z replikacją rejestru na wiele niezależnych węzłów daje to strukturę praktycznie niemodyfikowalną bez zgody większości sieci.

Jak działa blockchain

Sieć blockchain składa się z węzłów (node'ów), z których każdy przechowuje pełną lub częściową kopię łańcucha. Nowe transakcje trafiają do puli oczekujących, a następnie są grupowane w blok i zatwierdzane zgodnie z mechanizmem konsensusu:

• Proof of Work — węzły (górnicy) rywalizują w rozwiązywaniu zagadki kryptograficznej; kosztowne obliczeniowo, ale odporne na fałszerstwa,
• Proof of Stake — prawo dopisania bloku zależy od stawki (zdeponowanych środków), co drastycznie obniża zużycie energii,
• mechanizmy uprawnione (permissioned) — w sieciach konsorcjalnych blok zatwierdza znany, ograniczony zbiór uczestników.

W przeciwieństwie do klasycznej bazy danych, w której administrator może dowolnie modyfikować rekordy, blockchain jest strukturą tylko-do-dopisywania (append-only) — dane można dodawać, ale nie edytować ani usuwać. Replikacja między węzłami odbywa się bez centralnego serwera, w modelu peer-to-peer.

Zastosowanie w praktyce

Najbardziej znanym wdrożeniem są kryptowaluty, jednak łańcuch bloków wykorzystuje się szerzej: w inteligentnych kontraktach (samowykonujący się kod na platformach typu Ethereum), śledzeniu łańcucha dostaw, znakowaniu czasem dokumentów, tokenizacji aktywów, systemach tożsamości cyfrowej czy rejestrach medycznych. Firmy budują też prywatne sieci permissioned (np. Hyperledger Fabric), gdy potrzebują audytowalnego rejestru między kilkoma organizacjami, które nie w pełni sobie ufają.

Warto pamiętać, że blockchain nie jest zamiennikiem zwykłej bazy danych — jest wolniejszy, droższy w utrzymaniu i nadmiarowy tam, gdzie wystarczy jedna zaufana strona. Uruchomienie własnego węzła sieci publicznej wymaga stabilnej infrastruktury: szybkiego dysku NVMe, dużej przestrzeni na rosnący łańcuch i niezawodnego łącza, dlatego węzły często hostuje się na serwerach VPS lub dedykowanych.