backup

Backup (kopia zapasowa) to zapasowy egzemplarz danych — plików, baz danych lub całych systemów — wykonywany po to, aby w razie awarii sprzętu, ataku ransomware, błędu oprogramowania lub pomyłki człowieka można było przywrócić informacje do stanu sprzed incydentu. Regularne kopie zapasowe są fundamentem każdej strategii ciągłości działania i ostatnią linią obrony, gdy zawiodą wszystkie inne zabezpieczenia.

Jak działa backup

W praktyce stosuje się trzy podstawowe rodzaje kopii: pełną (kopiuje całość danych), przyrostową (tylko zmiany od ostatniej kopii dowolnego typu) oraz różnicową (zmiany od ostatniej kopii pełnej). Łączy się je w harmonogramy z określoną retencją, np. codzienne kopie przyrostowe i cotygodniowa pełna. Sprawdzonym standardem jest reguła 3-2-1: trzy egzemplarze danych, na dwóch różnych nośnikach, z czego jeden poza główną lokalizacją. Backup warto odróżnić od snapshotu, czyli migawki stanu systemu przechowywanej zwykle na tej samej macierzy — szybkiej w wykonaniu, ale nieodpornej na awarię całego serwera. Ochronę przed ransomware zapewnia natomiast backup niezmienny (immutable), którego nie da się nadpisać ani usunąć przed upływem okresu retencji.

Zastosowanie w praktyce

Strategię kopii zapasowych opisuje się parametrami RTO i RPO, które określają, jak szybko system ma wrócić do działania i na jaką utratę danych można sobie pozwolić. Równie ważne jak wykonywanie kopii są cykliczne testy odtwarzania — backup, którego nikt nigdy nie przywrócił, może okazać się bezużyteczny dokładnie wtedy, gdy będzie potrzebny. U dostawców hostingu i VPS (np. w Nodea) kopie kont wykonywane są automatycznie według harmonogramu, jednak przy danych krytycznych warto utrzymywać dodatkowy, niezależny backup poza infrastrukturą usługodawcy. Do automatyzacji służą narzędzia takie jak rsync, restic, BorgBackup czy mysqldump połączony z zadaniami cron.