.htaccess

.htaccess to plik konfiguracyjny wykorzystywany przez serwer Apache (oraz kompatybilny LiteSpeed), który umożliwia nadpisywanie ustawień serwera w obrębie katalogu, w którym się znajduje, i wszystkich podkatalogów. Jego największą zaletą jest to, że zmiany działają natychmiast, bez restartu usługi i bez dostępu do głównej konfiguracji — dzięki temu na hostingu współdzielonym każdy klient może kontrolować zachowanie własnej strony, mimo że serwerem zarządza dostawca.

Na czym polega działanie .htaccess?

Przy każdym żądaniu Apache sprawdza, czy w ścieżce do żądanego pliku znajdują się pliki .htaccess, i stosuje zawarte w nich dyrektywy. Reguły zapisuje się prostą składnią tekstową, a najczęściej korzysta się z modułu mod_rewrite, który pozwala przepisywać i przekierowywać adresy. Ta elastyczność ma jednak koszt: sprawdzanie plików przy każdym żądaniu obciąża serwer bardziej niż konfiguracja centralna, dlatego przy dużym ruchu bywa wyłączane na rzecz reguł w głównej konfiguracji.

Zastosowanie w praktyce

Typowe zadania realizowane przez .htaccess to:

• Przekierowania — np. przekierowanie 301 ze starego adresu na nowy albo wymuszenie wersji z www lub bez.
• Przyjazne adresy URL — ukrywanie parametrów i tworzenie czytelnych adresów URL, na których opierają się WordPress, PrestaShop czy Joomla.
• Ochrona katalogów — zabezpieczenie hasłem (wraz z plikiem .htpasswd) lub blokada dostępu po adresie IP.
• Nagłówki i wydajność — ustawianie nagłówków bezpieczeństwa, kompresji gzip czy pamięci podręcznej przeglądarki.

Wystarczy jeden błąd składniowy, aby cała witryna zwróciła błąd 500, dlatego przed edycją .htaccess warto wykonać kopię pliku. Na typowym hostingu z panelem DirectAdmin plik ten jest głównym narzędziem konfiguracji dostępnym dla użytkownika.

Kolejność reguł w pliku ma znaczenie — Apache przetwarza je z góry na dół, więc np. bardziej szczegółowe przekierowania powinny znaleźć się przed ogólnymi. Warto też pamiętać, że zbyt rozbudowany zestaw reguł mod_rewrite potrafi zauważalnie spowolnić serwis przy dużym ruchu, dlatego w wymagających projektach reguły przenosi się do głównej konfiguracji serwera lub przechodzi na wydajniejszy Nginx.